Poniżej przedstawiam kolejne, moim zdaniem, ciekawe miejsce warte obejrzenia przez osoby przebywające w Iwoniczu Zdroju lub okolicach. Miejscem tym jest Zespół Pałacowo - Parkowy w Iwoniczu ul Zadwór 1.
Historia Iwonicza sięga początku XIV wieku, a od połowy XVI w. był on własnością Siemieńskich.
W 1799 r. wieś nabył Teodor Wojciech Załuski, od którego odkupił ją jego syn, Karol.
Pałac Załuskich /zwany zimowym/
wybudowano w 1883 r. z inicjatywy Michała /syna Karola/
i Heleny /z Brzostowskich/
Załuskich.
[ obrazek zewnętrzny ]
Herb rodu Załuskich - "Junosza"
Zamiar budowy nowej siedziby rodowej w Iwoniczu, zrodził w 1875 roku. Z jednej strony wymagał tego fatalny stan starego dworu, z drugiej strony zaś pozwalały na to materialne możliwości gospodarzy, którzy iwonickie uzdrowisko i cały majątek doprowadzili do „złotego okresu”. Przygotowania do budowy trwały dłuższy czas. Załuscy chcieli połączyć elegancką sylwetkę budowli z wygodnym wnętrzem, bezpiecznym przed zimnem i wilgocią, czego doświadczyli w starym dworze. Dom od położenia kamienia węgielnego, budowano dwa lata. Nie zachowały się żadne plany budynku, nieznany jest jego projektant. Istnieje tylko przypuszczenie, że plany nowego dworu mógł zaprojektować architekt Filip Pokutyński związany zawodowo z Krakowem i Lwowem.
Powstała budowla murowana, piętrowa, w kształcie prostokąta, z drewnianymi stropami
i z drewnianymi ścianami na piętrze, posiadająca kamienne detale. Nowy dwór frontem został ustawiony do starego.
[ obrazek zewnętrzny ]
[ obrazek zewnętrzny ]
Budowla od frontu ma obszerny portyk /ganek kolumnowy/ z podjazdem obustronnym. Nad gankiem znajduje się taras z trójkątnym zadaszeniem wspartym na czterech kolumnach. Zwieńczenie nad tarasem ozdabiają herby Załuskich (Junosza) i Brzostkowskich (Strzemię).
[ obrazek zewnętrzny ]
[ obrazek zewnętrzny ]
Po bokach fasady czołowej sterczą dwa wykusze /okna wystające z fasady/ zwieńczone daszkiem hełmowym.
[ obrazek zewnętrzny ]
[ obrazek zewnętrzny ]
Fasady boczne otrzymały mniejsze czterokolumnowe portyki /zadaszenia/ z tarasami.
[ obrazek zewnętrzny ]
Elewacja tylna składa się z dwóch pokaźnych bocznych ryzalitów /wypustów/ połączonych ze sobą tarasem ze szklanym dachem.
Budynek przetrwał w swej zewnętrznej bryle do naszych czasów. Pierwsze zniszczenia dotknęły go w czasie I wojny światowej. W 1914 roku w pałacu zamieszkał rosyjski generał ze swoim sztabem, korzystając ze wszystkich jego udogodnień i obsługi. „Światli” oficerowie rosyjscy tak bardzo „wypożyczali” książki z pałacowej biblioteki, że wnet ich zupełnie zabrakło. Miara niszczenia dworu przelała się w czasie II wojny światowej. Pałac został rozgrabiony i ogołocony jesienią 1944 roku. Po usunięciu Załuskich „władza ludowa” nie zadbała o należyte wykorzystanie obiektu. Czasowo umieszczono w nim klasy szkolne. Później gospodarzył tu PGR. Lepsze czasy nastał dla dworu, gdy mieściła się w nim administracja Ośrodka Doradztwa Rolniczego. W latach 1977 - 78 obiekt był wyremontowany. Później przez dłuższy czas nieużytkowany, aż do momentu przekazania go w "ręce" Uniwersytetu Rzeszowskiego, który jest w jego posiadaniu do dnia dzisiejszego. Obecnie w pałacu mieści się Międzynarodowe Centrum Edukacji Ekologicznej Uniwersytetu Rzeszowskiego i baza noclegowa.
[ obrazek zewnętrzny ]
[ obrazek zewnętrzny ]
[ obrazek zewnętrzny ]
W skład zespołu wchodzi również pięknie utrzymany park, z rzadkimi okazami drzew, na terenie którego znajdują się: stary dwór, zbór ariański /dom modlitwy/ oraz oranżeria. Park ma powierzchnię 6,25 ha wraz z 5 stawami o powierzchni lustra wody 1,65 ha.
Miejsce to jest oazą ciszy i spokoju, a spacer parkowymi alejkami pozwala nam przenieść się myślami w ten niezbyt odległy dla nas czas.